Ludzkie DNA na ścianach jaskiń. Malowidła naskalne rzadko je przechowują
7 lipca 2026, 11:16Środowiskowe DNA (eDNA) to materiał genetyczny, którym organizmy żywe „zanieczyściły" otoczenie. Od ponad dekady jest ono coraz powszechniej wykorzystywane w badaniach nad przeszłością, pozwalając naukowcom np. zrekonstruować środowisko naturalne sprzed tysiącleci na podstawie DNA roślin i zwierząt znajdującego się w glebie. Teraz międzynarodowy zespół naukowców, na czele którego stali Alba Bossoms Mesa i Matthias Meyer z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka oraz Hipólito Collado Giraldo z Universidad de Extramadura, po raz pierwszy wykazał, że ślady ludzkiego DNA mogą przetrwać na ścianach jaskiń przez tysiące lat, w tym w miejscach pokrytych paleolitycznymi malowidłami.
Scytami rządziły dziedziczne elity
6 lipca 2026, 10:47Zespół genetyków i archeologów z Niemiec, Kazachstanu, Australii i Korei Południowej – kierowany przez Ayshin Ghalichi i Ainash Childebayevą – przebadał genomy 85 osób pochowanych na stepach Eurazji między 900 a 200 rokiem p.n.e., w czasach, gdy obszar ten zamieszkiwały koczownicze ludy określane zbiorczo mianem Scytów. Na podstawie badań archeologicznych wiemy, że społeczeństwo scytyjskie nie było egalitarne. Wielkie kurhany, bogato wyposażone groby, ślady trepanacji czaszek wykonywanych zapewne w celu zabalsamowania zwłok możnych zmarłych, sugerują istnienie elity. Ghalichi, Childebayeva i ich zespół chcieli dowiedzieć się, czy władza i status przechodziły z pokolenia na pokolenie w obrębie rodu, czy raczej zdobywano je własnymi zasługami.
Zaskakujące wyniki badania różnorodności genetycznej neandertalczyków z północy Europy
3 lipca 2026, 09:42Zespół z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku – w tym Alba Bossoms Mesa, Benjamin M. Peter, Mateja Hajdinajk oraz Svante Pääbo – we współpracy z naukowcami ze Szwecji, Belgii, Danii, Holandii, Francji i USA, opublikował w Nature wyniki analizy DNA 27 neandertalczyków sprzed 40–52 tysięcy lat. Oprócz kości ze Spy znalazły się tam szczątki znalezione w jaskiniach Goyet, Engis czy Trou Margerite. To największy jak dotąd zbiór danych genetycznych z jednego regionu Europy w tak wąskim oknie czasowym.
Pierwsza kość dinozaura z Antarktydy była przez 40 lat błędnie opisana
30 czerwca 2026, 13:32Niewielki fragment skamieniałego kręgu, znaleziony podczas brytyjskiej ekspedycji antarktycznej w 1985 roku, okazał się pierwszą w historii kością dinozaura odkrytą na Antarktydzie. Przez cztery dekady naukowcy byli przekonani, że należała ona do gada morskiego. Dopiero nowe analizy wykazały, że jest to kręg tytanozaura – przedstawiciela grupy długoszyich zauropodów, do której należały największe zwierzęta lądowe w dziejach Ziemi.
Archeolodzy znaleźli rydwan wotywny tajemniczej kultury Tartessos
30 czerwca 2026, 08:29W Estremadurze, setki kilometrów od najbliższego wybrzeża, archeolodzy znaleźli wykonany z brązu rydwan wotywny, ozdobiony wizerunkami bóstw rzecznych i gryfów. Ten niezwykły zabytek, który ma jedyne znane odpowiedniki nie w Hiszpanii, a w Etrurii, to dowód, że tajemnicza kultura Tartessos sprzed dwóch i pół tysiąca lat była znacznie lepiej osadzona w śródziemnomorskiej sieci wymiany handlowej, niż dotąd sądzono.
Szczerbiec - jedyny, najpiękniejszy i z tajemniczym hebrajskim napisem
27 czerwca 2026, 08:43Szczerbiec to jedyne zachowane polskie insygnium koronacyjne ze średniowiecza. Przez wielu specjalistów uznawany jest za najpiękniejszy miecz ceremonialny. Większość z nas wie, że miecz służył do koronacji królów polskich. Niewielu zdaje sobie sprawę, że rękojeść kryje jeden z bardziej zagadkowych napisów w historii Polski – inskrypcję, będącą do dziś przedmiotem sporów naukowych.
Świątynia w miejscu pracy. W hiszpańskim kamieniołomie znaleziono niewielkie miejsce kultu
26 czerwca 2026, 11:31Niedaleko Segóbrigi, rzymskiego miasta w środkowej Hiszpanii w pobliżu współczesnego Saelices, archeolodzy natrafili na bardzo interesujący zabytek z okresu rzymskiego. W starożytnym kamieniołomie w miejscowości Campos del Paraíso odkryto wykutą w skale małą świątynię – miniaturową fasadę z niszą, wyrzeźbioną bezpośrednio w skalnej ścianie. Jej gospodynią jest Minerwa, rzymska bogini mądrości, rzemiosła i techniki. Badaniami zabytku zajęli się María José Bernárdez Gómez i Juan Carlos Guisado di Monti z Universidad Politécnica de Madrid i Museo Histórico Minero Felipe de Borbón y Grecia.
Wielkie zagłębie produkcyjne wikingów. Na 100 tys. m2 powstawały tkaniny
25 czerwca 2026, 13:41Badacze z Mosegaard Museum odkryli wielkie zagłębie tekstylne wikingów. Obejmowało ono obszar 100 000 metrów kwadratowych, na którym mieściły się 82 częściowo zagłębione w ziemi (grubehuse) budynki warsztatowe i jeden budynek mieszkalny. Całość podzielona jest na wyraźne sfery produkcyjne i – jak wskazuje pojedynczy dom mieszkalny – była kontrolowana przez pojedynczego nadzorcę. To nie jest typowa wieś, a wyspecjalizowane zagłębie produkcyjne, całkowicie różne od innych znanych osad.
Zagadkowy ptak na monecie Chrobrego
24 czerwca 2026, 13:52Najbardziej znana z polskich monet, z najstarszym zachowanym w oryginale zapisem nazwy „Polska". I najbardziej kontrowersyjna. A tym, co od dekad budzi spory wśród specjalistów jest... ptak. Wbrew temu co zwykle myślimy, wcale nie musi być to orzeł. Bo denar Bolesława Chrobrego z napisem Princes Polonie, powstały około roku 1000, w związku ze zjazdem gnieźnieńskim nie jest zwykłym środkiem płatniczym, a manifestem politycznym i religijnym.
Pies i człowiek rozumieją się bez słów. Komunikacja sprzed czasów wyewoluowania języka
22 czerwca 2026, 11:07Naukowcy z Katedry Etologii Uniwersytetu ELTE w Budapeszcie przeprowadzili intrygujący eksperyment. Poprosili właścicieli psów, by wydawali swoim pupilom polecenia, ale używając wyłącznie bezsensownej sylaby „bü". Żadnych słów, żadnych gestów – tylko głos. Okazało się, że psy rozumieją.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 8 …
